Morfologia krwi

Morfologia krwi

Morfologia krwi to jedno z najczęściej wykonywanych oznaczeń laboratoryjnych. Badanie to pozwala uzyskać wiele cennych informacji na temat stanu zdrowia danej osoby. Wiele osób chce rozumieć znaczenie symboli i liczb, z których składa się wynik badania, proszę jednak pamiętać, że niniejsze wyjaśnienie nie powinno służyć do samodzielnego interpretowania wyników badania morfologii krwi. Wynik tego badania należy zawsze okazać lekarzowi, który dokona jego fachowej oceny.

Krew człowieka składa się z komórek krwi i wody zawierającej rozmaite substancje: białka, cukry i tłuszcze. Woda stanowi około połowę objętości krwi; druga część to komórki krwi. Morfologii umożliwia policzenie komórek znajdujących się we krwi.

Najważniejsze komórki występujące we krwi

1. Krwinki czerwone, czyli erytrocyty (zazwyczaj stosuje się skrót E), zawierają białko (hemoglobinę) transportujące tlen. Ich zadanie polega na przenoszeniu tlenu z płuc do tkanek całego organizmu. Prawidłowa liczba krwinek czerwonych wynosi w przybliżeniu od 3,5 miliona do 5,2 miliona w jednym milimetrze sześciennym (3,5-5,2 mln/mm3) u kobiet i 4,2-5,4 mln/mm3 u mężczyzn. Liczba krwinek czerwonych poniżej dolnej granicy normy oznacza anemię. Wśród przyczyn anemii wymienia się: krwotok, nieprawidłowe żywienia, wyniszczenie organizmu, choroby przewlekłe, nowotwory, choroby nerek itp. Znacznie rzadziej obserwuje się zwiększenie liczby czerwonych krwinek, czyli poliglobulię. Do jej rozwoju przyczyniają się najczęściej przewlekłe choroby serca i płuc.

2. Krwinki białe, czyli leukocyty (L), to komórki, których zadaniem jest obrona organizmu przed zakażeniami. Komórki te stanowią jedno z ogniw układu odpornościowego (immunologicznego). Łączna liczba krwinek białych powinna wynosić 4,0-10,0 tys./mm3. Mniejsza liczba leukocytów wskazuje na osłabienie odporności i zwiększenie ryzyka zakażenia. Zwiększenie liczby leukocytów na ogół jest objawem zakażenia.

3. Płytki krwi, czyli trombocyty, umożliwiają prawidłowe krzepnięcie krwi. Ich liczba powinna wynosić 150-400 tys./mm3. Zmniejszenie liczby płytek sprzyja krwawieniom. Bardzo mała liczba płytek lub ich nieprawidłowe działanie prowadzą do ciężkiego upośledzenia układu krzepnięcia, zwanego skazą krwotoczną płytkową.
Inne parametry morfologii krwi

Hemoglobina (Hb, Hgb). Hemoglobina to białko transportujące tlen. Hemoglobina znajduje się w czerwonych krwinkach, jej ilość jest więc w pewien sposób zależna od liczby czerwonych krwinek. Stężenie hemoglobiny powinno wynosić 12-16 g w 100 ml krwi u kobiet (12-16 g/dl) i 14-18 g/dl u mężczyzn. Mniejsza ilość hemoglobiny we krwi jest objawem anemii (patrz wyżej).

Hematokryt (Ht, Hct). Hematokryt określa, jaki procent całkowitej objętości krwi stanowią krwinki. Prawidłowo wynosi 37-47% u kobiet i 40-54% u mężczyzn. Ponieważ największą objętość mają krwinki czerwone, wartość hematokrytu jest mocno związana z liczbą erytrocytów, a zmniejszenie tej wartości najczęściej jest objawem anemii.
W wyniku badania morfologii krwi zazwyczaj podaje się także inne parametry. Dane te są jednak bardzo szczegółowe i może je interpretować jedynie lekarz.

Jak się przygotować do badania morfologii?
Aby wynik badania był jak najbardziej wiarygodny, krew należy pobrać rano, na czczo. Przed pobraniem krwi nie można nic jeść ani pić co najmniej przez 6 godzin poprzedzających badanie, a najlepiej od poprzedniego wieczora.

Wstrząs

lekarze

Co to jest wstrząs?
Często lekarze opisując chorych w ciężkim stanie, mówią o wstrząsie. Co to pojęcie oznacza?
Definicja
Wstrząs to stan, w którym przepływ krwi w naczyniach krwionośnych jest niewystarczający do podtrzymania czynności najważniejszych narządów. Mówiąc prościej, jest to sytuacja, kiedy przepływ krwi z różnych przyczyn nie zaspokaja potrzeb najważniejszych narządów ciała człowieka.
Jakie są przyczyny wstrząsu?
Wstrząs może powstać z różnych przyczyn. Wyróżnia się:

• wstrząs krwotoczny – spowodowany utratą krwi w wyniku krwawienia
• wstrząs kardiogenny – rozwijający się wskutek nagłego pogorszenia wydolności serca
• wstrząs septyczny – powstający w wyniku ciężkiego zakażenia i rozwijania się drobnoustrojów we krwi
• neurogenny – powstający w konsekwencji uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego

Jak leczy się wstrząs?
Leczenie wstrząsu zależy od jego przyczyny. Z reguły chorzy wymagają opieki w warunkach oddziału intensywnej opieki medycznej.

Jakie jest rokowanie we wstrząsie?
Szanse przeżycia zależą od rodzaju wstrząsu, współistniejących chorób i stanu pacjenta. Zawsze jest to stan bardzo poważny, oznaczający bezpośrednie zagrożenie życia.

Sepsa

sepsa

Do rozwoju sepsy (zwanej również posocznicą) dochodzi w wyniku rozmnażania się bakterii we krwi człowieka. To wyjątkowo intensywne zakażenie, prowadzącego do uszkodzenia wielu narządów.
Sepsa może się rozwinąć wskutek umiejscowionego zakażenia, na przykład po zabiegach operacyjnych i urazach oraz w przebiegu chorób narządów wewnętrznych (zapalenie płuc, choroby jamy brzusznej).

Bakterie rozwijają się początkowo w pojedynczym ognisku zakażenia, a następnie przełamują odporność organizmu i zaczynają przedostawać się do krwi i wraz z jej prądem rozsiewać po całym ustroju.

Sepsa prowadzi do uszkodzenia wielu układów i narządów, a w rezultacie do niewydolności nerek, układów krążenia, oddychania itd. Ciężka sepsa, czyli wywołująca niewydolność więcej niż 1 narządu, wymaga leczenia na oddziale intensywnej opieki medycznej. Zakażenie nieleczone lub niewłaściwie leczone zawsze prowadzi do zgonu.
W leczeniu sepsy stosuje się antybiotyki, zwykle bardzo silne, dodatkowo podaje się wiele innych leków w celu podtrzymania odpowiedniego ciśnienia tętniczego, wydalania moczu itp.

Chorzy na sepsę często wymagają mechanicznego wspomagania oddychania, czyli podłączenia do respiratora. Sepsa jest zjawiskiem względnie częstym – w Polsce występuje u od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy osób rocznie; ciężką sepsę rozpoznaje się u kilku tysięcy chorych.

USG (ultrasonografia)

usg

Co to jest USG?
USG to metoda badania tkanek miękkich, w której wykorzystuje się fale ultradźwiękowe, czyli dźwięki niesłyszalne dla człowieka. Metoda ta należy do badań obrazowych – wynikiem badania jest obraz odzwierciedlający strukturę tkanek i narządów. Ultradźwięki wysyłane przez głowicę aparatu USG przenikają przez tkanki, odbijając się od nich. Ta sama głowica odbiera fale odbite wewnątrz ciała, a układy elektroniczne przetwarzają je na obraz widoczny na ekranie.

USG najczęściej wykorzystuje się do oceny tkanek miękkich jamy brzusznej (USG brzucha: wątroba, nerki, śledziona, trzustka, przestrzeń zaotrzewnowa), miednicy (USG ginekologiczne: pochwa, macica, przydatki), szyi (tarczyca, węzły chłonne, naczynia krwionośne), układu ruchu (mięśnie, ścięgna, stawy). USG serca nosi nazwę echokardiografii. USG jest niezwykle przydatne w ocenie płodu i łożyska, dlatego badanie to należy do rutynowych elementów opieki położniczej.

Badanie USG jest niebolesne i całkowicie bezpieczne. Ze względu na niezbadany wpływ fal ultradźwiękowych na płód nie zaleca się jednak nadmiernie częstego wykonywania tego badania u kobiet w ciąży. Twarde tkanki, takie jak kości, odbijają całość wysłanej fali, zasłaniając położone w głębi narządy, które są niewidoczne. Nie można więc wykonać badania USG mózgu otoczonego całkowicie kośćmi czaszki.

Wyjątek stanowią niemowlęta, u których możliwe jest wykonanie USG mózgu przez niezarośnięte otwory ciemiączek. U większości chorych wykonanie USG nie wymaga specjalnych przygotowań. Jedynie w przypadku USG brzucha chory powinien pozostawać na czczo przynajmniej 12 godzin; zaleca się także preparaty zmniejszające ilość gazów w jelitach.

Echokardiografia

Badanie echokardiograficzne, zwane w skrócie “echo”, to badanie ultrasonograficzne serca. Głowicę wysyłającą i odbierającą fale ultradźwiękowe umieszcza się między żebrami lub pod mostkiem chorego, tak aby ultradźwięki mogły przeniknąć w głąb klatki piersiowej. Echokardiografia umożliwia ocenę budowy i wydolności serca. Za pomocą tego badania można diagnozować wady serca (wrodzone i nabyte), uszkodzenie serca po zawale, oceniać siłę skurczu i grubość ścian serca, działanie zastawek itp.

Dzięki zastosowaniu techniki doplerowskiej, czyli zjawiska polegającego na zmianie długości fali odbitej od ruchomego obiektu (tutaj od płynącej krwi), można zmierzyć prędkość przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach. Komputer stanowiący element aparatu do echokardiografii umożliwia wyliczenie dodatkowych parametrów, takich jak ciśnienie krwi w naczyniach, stopień zwężenia lub niedomykalności zastawek. Dodatkowa zaleta badania echokardiograficznego to brak powikłań oraz łatwość przygotowania pacjenta.

Jakie są wskazania do wykonania badania echokardiograficznego?
Badanie to należy wykonać u wszystkich chorych po zawale serca, cierpiących na nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, wady serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, niektóre choroby płuc, cukrzycę i itp.

Kto wykonuje badanie echokardiograficzne?
Badanie wykonują zazwyczaj specjaliści kardiolodzy lub interniści, choć mogą je wykonać także lekarze innych specjalności.

Kolonoskopia

kolonoskopia

Co to jest kolonoskopia?
Kolonoskopia to badanie endoskopowe dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Badanie przeprowadza się za pomocą kolonoskopu, czyli cienkiego, giętkiego wziernika, złożonego ze źródła światła światłowodów przewodzących obraz, układu optycznego oraz dźwigni sterujących. Kolonoskop wsuwa się poprzez odbyt do jelita grubego i przeprowadza badanie aż do granicy z jelitem cienkim. Lekarz wykonujący badanie nie tylko może obserwować wewnętrzną powierzchnię jelita, lecz również pobiera w razie potrzeby wycinki z miejsc budzących niepokój.
Do kolonoskopii pacjent musi być odpowiednio przygotowany – jelito musi być dokładnie oczyszczone. W tym celu w ciągu kilkudziesięciu godzin poprzedzających badanie chory nie powinien jeść pokarmów stałych i musi pić płyny o działaniu przeczyszczającym.

Badanie to jest nieprzyjemne i często konieczne jest znieczulenie chorych. Wskazania do kolonoskopii obejmują liczne choroby jelita grubego – zapalenia jelit, podejrzenie choroby nowotworowej, zapalenia uchyłków, krwawienia z przewodu pokarmowego itp.

Gastroskopia

Co to jest gastroskopia?
Gastroskopia (prawidłowo nazwa gastroduodenoskopią) to badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Badanie przeprowadza się za pomocą gastroskopu, czyli cienkiego, giętkiego wziernika, na który składają się następujące elementy: źródło światła światłowodów przewodzących obraz, układ optyczny oraz dźwignia sterująca. Gastroskop wsuwa się poprzez usta i przełyk do żołądka i przeprowadza badanie żołądka i dwunastnicy. Lekarz wykonujący badanie może nie tylko obserwować powierzchnię żołądka i dwunastnicy, lecz także pobierać wycinki z miejsc budzących niepokój.

Kilkanaście godzin przed gastroskopią pacjent nie powinien nic jeść. Dozwolone jest natomiast picie płynów do około 2 godzin przed badaniem. Bezpośrednio przed gastroskopią nie zaleca się również przyjmowania leków doustnych.
Badanie gastroskopowe jest nieprzyjemne, jednak zazwyczaj odruch wymiotny skutecznie powstrzymuje znieczulenie ust i gardła.

Wykonanie gastroduodenoskopii jest wskazane w przypadku licznych chorób żołądka i dwunastnicy, a przede wszystkim choroby wrzodowej, podejrzenia choroby nowotworowej, krwawienia z przewodu pokarmowego itp.

Zwłóknienie płuc

płuca

Na czym polega zwłóknienie płuc?
Zwłóknienie płuc polega na zwiększeniu ilości tkanki włóknistej w płucach. Fakt ten ma dwojakiego rodzaju konsekwencje. Po pierwsze, odkładanie się tkanki włóknistej pogarsza wymianę gazową w płucach, utrudniając dyfuzję. Po drugie, zwiększenie ilości tkanki włóknistej zmniejsza podatność (elastyczność) płuc. W sumie w wyniku zmian zwłóknieniowych postępuje utrudnienie oddychania, a w końcu rozwija się niewydolność oddechowa, czyli zmniejsza się ilość tlenu dostarczanego do tkanek ustroju.

Jakie są rodzaje zwłóknienia płuc?
Zwłóknienie płuc może występować jako samodzielna jednostka chorobowa (pierwotne zwłóknienie płuc). Często jednak stwierdza się zwłóknienie wtórne, stanowiące jeden z objawów innych chorób (np. zapalenia skórno-mięśniowego) lub rozwijające się wskutek działania leków, substancji chemicznych oraz napromieniowania. Na podstawie wyników badania wycinków płuca pod mikroskopem (badanie histologiczne) rozpoznaje się kilka rodzajów zwłóknienia płuc, różniących się przebiegiem i rokowaniem.

Jak rozpoznaje się zwłóknienie płuc?
Zwłóknienie płuc rozpoznaje się na podstawie badań obrazowych – tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości – oraz na postawie badań czynności płuc – spirometrii, pletyzmografii i badania dyfuzji. Ostateczne rozpoznanie ustala się na podstawie badania histologicznego wycinka płuca pobranego podczas bronchofiberoskopii, wideotorakoskopii lub innych zabiegów diagnostycznych.

Na czym polega leczenie zwłóknienia płuc?
Leczenie zwłóknienia płuc jest trudne i długotrwałe. Zazwyczaj stosuje się leki immunosupresyjne, to znaczy osłabiające czynność układu immunologicznego (odpornościowego). Istotną rolę w terapii odgrywają steroidy. W zaawansowanym stadium choroby pacjentom należy podawać tlen.

Jakie jest rokowanie w zwłóknieniu płuc?
Przebieg choroby zależy od jej rodzaju oraz od skuteczności stosowanych leków. Pomiędzy chorymi występują znaczne różnice: u części chorych zwłóknienie rozwija się latami, a w niektórych przypadkach postępuje szybko i w krótkim czasie może stanowić zagrożenie dla życia.

Podsumowanie
1. Zwłóknienie płuc to poważna choroba, polegająca na zwiększeniu ilości tkanki włóknistej w płucach.
2. Zwłóknienie płuc prowadzi do niewydolności oddechowej, czyli zmniejszenia ilości tlenu dostarczanego do organizmu.

Zatrzymanie krążenia

krążenie

W zatrzymaniu krążenia w ciele człowieka przestaje krążyć krew. Dochodzi do tego wskutek zatrzymania pracy serca. W tym stanie najważniejsze dla życia człowieka narządy – przede wszystkim serce i mózg – są niedotlenione (brak im tlenu) i pozbawione substancji odżywczych. W efekcie niedotlenienia serce i mózg w krótkim czasie przestają funkcjonować, a następnie zaczynają obumierać. Uzyskane w ciągu kilku minut dzięki akcji reanimacyjnej przywrócenie krążenia w wielu przypadkach może uratować człowiekowi życie. W większości przypadków zatrzymanie krążenia oznacza jednak zgon. Do zatrzymania krążenia może doprowadzić wiele chorób, zwłaszcza uszkadzających serce, układ oddechowy i mózg.

Rozróżnia się 3 rodzaje zatrzymania krążenia:
1. Migotanie komór serca
2. Asystolię
3. Aktywność elektryczną bez tętna (dawniej nazywaną rozkojarzeniem elektro-mechanicznym)

Największa szansa przywrócenia krążenia występuje w migotaniu komór, pod warunkiem jednak szybkiego wykonania defibrylacji elektrycznej.

Rozedma płuc

rozedma płuc

Co to jest rozedma płuc?
Rozedmą płuc nazywamy stan nadmiernego upowietrznienia płuca z uszkodzeniem jego struktury. Ta skomplikowana definicja oznacza, że wskutek rozmaitych czynników dochodzi do zniszczenia rusztowania płuca zbudowanego z tkanki łącznej. Jak wiadomo, płuco składa się z pęcherzyków płucnych, czyli mikroskopijnych woreczkowatych struktur anatomicznych wypełnionych powietrzem. Pęcherzyki te oplata gęsta sieć drobnych naczyń krwionośnych. W pęcherzyku płucnym zachodzi wymiana gazowa – z powietrza pobierany jest tlen, a z krwi uwalnia się dwutlenek węgla. W rozedmie dochodzi do zniszczenia przegród łącznotkankowych dzielących pęcherzyki. Powstają duże pęcherze rozedmowe. Zwiększona ilość powietrza w klatce piersiowej nie oznacza niestety poprawy funkcjonowania układu oddechowego. Wprost przeciwnie, zmniejsza się czynna powierzchnia płuc, przez którą odbywa się wymiana gazowa.

Kto jest zagrożony rozedmą?
Największe ryzyko wystąpienia rozedmy płuc wiąże się z paleniem tytoniu. Rozedma płuc jest składową zespołu chorobowego o nazwie przewlekła obturacyjna choroba płuc, który rozwija się u znacznej części osób palących. Poza tym rozedma rozwija się w przebiegu niektórych chorób genetycznych, cechujących się niedoborem białek ochraniających tkankę płucną przed rozpadem; drobne ogniska rozedmy pojawiają się również w zwłóknieniu płuc.

Czym grozi rozedma płuc?
Zaawansowana rozedma płuc grozi ciężką niewydolnością oddechową, co jest równoznaczne z głębokim kalectwem.

Na czym polega leczenie rozedmy płuc?
Leczenie polega na zapobieganiu rozedmie – poprzez unikanie czynników ją wywołujących, czyli przede wszystkim palenia tytoniu – oraz na odpowiednim postępowaniu w chorobach prowadzących do rozedmy. Samej rozedmy płuc nie można leczyć, nie są bowiem znane czynniki, które mogłyby odtworzyć uszkodzoną strukturę płuca.
Chorym z zaawansowaną rozedmą płuc przez większą część doby podaje się tlen (przewlekła niskoprocentowa tlenoterapia). W przypadku bardzo dużych pęcherzy rozedmowych można rozważyć zabieg zmniejszenia objętości płuc, czyli chirurgiczne usunięcie pęcherzy znajdujących się na powierzchni płuca.

Podsumowanie
1. Rozedma polega na zniszczeniu struktury płuca i zwiększeniu ilości powietrza znajdującego się w klatce piersiowej.
2. Rozedma upośledza wymianę gazową w płucach i prowadzi do niewydolności oddechowej.
3. Jednym z najważniejszych czynników prowadzących do rozedmy płuc jest palenie tytoniu.
Rozedma to ciężka choroba układu oddechowego, prowadząca do niewydolności oddechowej – nie chcesz zachorować na rozedmę – nie pal!