Astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa

Co to jest astma oskrzelowa?
Astma była znana od zamierzchłych czasów. Od początku było wiadomo, że jest to choroba przewlekła, charakteryzująca się napadami duszności i świszczącego oddechu. Jednak dokładny mechanizm tej choroby nie jest prosty do wytłumaczenia i nadal pozostawia wiele wątpliwości. Aktualna definicja głosi, że astma jest przewlekłą postacią zapalenia oskrzeli, które prowadzi do nadreaktywności oskrzeli, będącej przyczyną nawracających napadów duszności, świszczącego oddechu, ściskania w klatce piersiowej i kaszlu. Dla astmy charakterystyczne jest występowanie powyższych objawów w nocy i nad ranem. Duszność i świszczący oddech są spowodowane obturacją oskrzeli czyli ich zwężeniem.

Jak to, astma jest chorobą zapalną?
Jest to stosunkowo niedawne odkrycie. Wiemy już z całą pewnością, że w oskrzelach osób chorujących na astmę toczy się przewlekły proces zapalny, a substancje produkowane przez komórki stanu zapalnego odpowiadają za nadreaktywność oskrzeli.
Zrozumienie faktu, iż astma ma charakter zapalny znacząco wpływa na podejście do jej leczenia i zwiększa rolę powszechnego stosowania setrydów.

Skąd się bierze duszność w astmie?
Duszność jest skutkiem utrudnienia przepływu powietrza w oskrzelach w wyniku ich zwężenia. Zwężenie zaś jest rezultatem:

• skurczu oskrzeli
• produkowania nadmiernej ilości wydzieliny śluzowej,
• obrzęku błony śluzowej oraz
• przebudowy (zgrubienia ściany oskrzeli)

O zwężeniu oskrzeli w przebiegu astmy mówimy, że jest odwracalne, to znaczy mija samoistnie z upływem czasu lub ustępuje pod wpływem leczenia.
Opisane powyżej zmiany są skutkiem nadreaktywności oskrzeli, czyli zwiększenia ich wrażliwości na czynniki zewnętrzne (substancje uczulające – alergeny, zimne powietrze, zanieczyszczenie powietrza, drażniące substancje chemiczne – dym tytoniowy, zapachy) i wewnętrzne (zakażenie, wysiłek, emocje). Wszystkie te czynniki mogą wyzwolić napad astmy.

Jakie są rodzaje astmy?
Istnieje wiele podziałów tej choroby. Ze względów praktycznych najważniejsza jest klasyfikacja na podstawie częstości i ciężkości objawów oraz podział na astmę alergiczną i niealergiczną.

Na czym polega leczenie astmy?
Celem leczenia jest zmniejszenie częstości i nasilenia napadów astmy. W tym celu stosuje się leki rozszerzające oskrzela oraz hamujące stan zapalny w oskrzelu i zmniejszające nadreaktywność. Leczenie należy prowadzić stale, nie odstawiać leków w okresie poprawy bez konsultacji z lekarzem. Zmiany nasilenia choroby wymagają dostosowania rodzaju i intensywności leczenia. Podstawę leczenia stanowią preparaty podawane w inhalacji czyli wziewnie, ponadto stosuje się leki doustne, a w cięższych stanach również dożylne.

Jakie leki stosuje się w leczeniu astmy?
Dwie najważniejsze grupy leków to sterydy oraz substancje rozszerzające oskrzela (bronchodylatatory). Sterydy odgrywają niezwykle istotną rolę w leczeniu astmy, gdyż hamują proces zapalny w oskrzelach i zmniejszają ich skłonność do skurczu oraz ograniczają produkcję śluzu. Sterydy stosuje się w postaci wziewnej (inhalatory), a w trudniejszych przypadkach doustnej (tabletki). W ciężkich zaostrzeniach konieczne bywa zastosowanie sterydów dożylnie.

Leki rozszerzające oskrzela należą do dwóch grup: beta-mimetyków oraz cholinolityków. Leki te podaje się z reguły w inhalacji. Beta mimetyki dzielimy na długo i krótkodziałające. Krótkodziałające stosuje się do przerywania napadów astmy, natomiast długodziałające należy stosować na stałe, aby zmniejszyć stale utrzymującą się obturację oraz nie dopuszczać do zaostrzeń.W leczeniu cięższych postaci astmy często stosuje się teofilinę, której główny mechanizm działania polega najprawdopodobniej na rozkurczaniu oskrzeli.

Leki antyleukotrienowe, z którymi kilka lat temu wiązano ogromne nadzieje, okazały się przydatne w leczeniu ograniczonej grupy pacjentów.
Kromony, to leki hamujące proces zapalny, skuteczne szczególnie u dzieci. Ostatnio opracowano nową grupę leków będących przeciwciałami. Badania nad tymi preparatami przyniosły bardzo obiecujące wyniki.

Czy należy bać się sterydów?
Absolutnie nie. W większości przypadków sterydy stosuje się wziewnie, czyli dostaja się z wdechem jedynie do dróg oddechowych i nie wywołują niepożądanych efektów w całym ustroju. Czasami niezbędne podawanie sterydów doustnie lub dożylnie, jednak lekarz zawsze tak dobiera ich dawkę, aby działania uboczne były mniej groźne od objawów astmy. Proszę pamiętać, że nieleczona lub nieprawidłowo leczona astma może prowadzić do śmierci!

Co mogę zrobić sam w leczeniu astmy?
Astma należy do chorób, w których niezwykle istotny jest aktywny udział chorego. Pacjent może i powinien samodzielnie obserwować nasilenie objawów choroby i dostosowywać leczenie oraz współpracować z lekarzem prowadzącym.
Leki należy stosować stale, bowiem istotą postępowania jest niedopuszczenie do zaostrzeń. Rolą pacjenta jest również unikanie czynników wywołujących napady astmy. W przypadku astmy alergicznej należy wystrzegać się substancji uczulających (alergenów).

Jakie badania wykonuje się w astmie?
Podstawowym badaniem jest spirometria czyli pomiar objętości powietrza w płucach i szybkości wydechu. Spirometria umożliwia wykrycie obturacji niewyczuwalnej przez chorego. Dodatkowo można przeprowadzić próbę prowokacyjną wykrywając nadreaktywność oraz test odwracalności.

Jakie czynniki mają wpływ na zachorowanie na astmę?
Na to pytanie nie ma jasnej odpowiedzi. Wiadomo, że choroba ta ma podłoże dziedziczne – dzieci rodziców chorujących na astmę same znacznie częściej zapadają na tę chorobę. Coraz większa w ostatnich latach częstość astmy oskrzelowej idzie w parze z rosnącą częstością chorób alergicznych. O udział w tym wzroście podejrzewa się bardzo wiele czynników, od zwiększenia ilości substancji chemicznych w otoczeniu człowieka do wyeliminowania znacznej części chorób zakaźnych.

Gdzie mogę się dowiedzieć więcej na temat astmy?
Najbardziej kompetentną osobą do udzielania wszelkich wyjaśnień na temat astmy jest zawsze Państwa lekarz. Ponadto dostępnych jest wiele publikacji na temat astmy przeznaczonych dla pacjentów, a w wielu ośrodkach istnieją szkoły dla chorych na astmę, w których można się dowiedzieć na czym polega ta choroba i jak należy współpracować z lekarzem w jej leczeniu.

Rate this post

Dodaj komentarz